Tụng ca mùa xuân

http://paranoias-mentales.blogspot.com/2012/03/oda-la-primavera-pablo-neruda.html


Mùa xuân
kinh khủng
sắc hồng
điên rồ
Đến
Lấy
mơ hồ
chỉ
một bên cánh run rẩy, nụ hôn
của ếch với hoa nhài
cái mũ
biết,
đàn ngựa
gió
mang cây xanh lá
cây vươn lên
và bắt đầu
trổ lá
nhìn bằng một con mắt
để thấy thế giới tinh khôi
và tin tưởng
Vạn vật đã sẵn sàng
Vầng dương xưa cũ
mặt nước thủ thỉ
tất thảy
và để lại trang phục mới
cho những tán lá


... thấy mùa xuân rã rời không dịch nữa ;-)

Spring
fearful,
pink
crazy
come,
get
imperceptible,
just
a trembling wing, kiss
fog with jasmine,
hat
knows,
horses
wind
brings a green carra
the trees hoisted
and begin
leaves
to look with one eye,
to see the world anew,
are convinced.
Everything is ready,
the old sun supreme
Talking water,
all,
and so
leave all skirts
foliage,
the emeraldine
crazy
spring
light triggered,
green mare,
all
multiplies
all
search
feeling
a subject
repeat its form,
the germ moves
small sacred feet,
man
girds
the love of his beloved,
and the earth was full
freshness,
falling petals
as flour,
land
freshly painted shines
showing
its fragrance
in his wounds,
kisses lips of carnations,
scarlet tide rose.
Enough is enough!
Now
spring
tell me what you serve
and whom you serve.
Tell me if forgotten
in your cave
received your sight,
if the poor lawyer
in his office
saw your petals bloom
on the dirty carpet,
if the miner
mine from my homeland
not known
more than the black spring
Coal
or wind poisoned
sulfur.

Spring,
girl
expecting you!
Take this broom and sweep
the world.
Cleaning
with this rag
borders,
blows
the roofs of men,
digs
gold
accumulated
and distributed
goods
hidden
help me
when
already
the
man
is free
of misery,
powder
rags,
debts,
sores,
pains,
when
with your hands transformative fairy
and the hands of the people,
where on earth
fire and love
touch your dancers
feet of nacre,
when
You spring
enter
all
the houses of men,
love you without sin,
disorderly dahlia
acacia crazy
beloved,
you, your scent,
with your wealth, with no remorse
with your naked snow
Searing,
with your wildest springs
not rule out such
of other men,
Honey with mysterious
bee diurnal
without that blacks have
who live apart
of whites,
oh spring
of the night without poor
without poverty,
spring
fragrant
come,
arrive,
I see
coming down the road:
this is my house,
enters,
tardabas,
About time,
How good is flourishing,
what work
so beautiful:
what triggers
're working,
spring
weaver
peasant woman,
milking,
Multiple bee
machine
transparent
Cicadas mill,
enters
in every house,
hereinafter
work together
in the future and pure
florida fertility.

Ode to the Present

Ode to the Present

This
present moment,
smooth
as a wooden slab,
this
immaculate hour,
this day
pure
as a new cup
from the past–
no spider web
exists–
with our fingers,
we caress
the present;we cut it
according to our magnitude
we guide
the unfolding of its blossoms.
It is living,
alive–
it contains
nothing
from the unrepairable past,
from the lost past,
it is our
infant,
growing at
this very moment, adorned with
sand, eating from
our hands.
Grab it.
Don’t let it slip away.
Don’t lose it in dreams
or words.
Clutch it.
Tie it,
and order it
to obey you.
Make it a road,
a bell,
a machine,
a kiss, a book,
a caress.
Take a saw to its delicious
wooden
perfume.
And make a chair;
braid its
back;
test it.
Or then, build
a staircase!Yes, a
staircase.
Climb
into
the present,
step
by step,
press your feet
onto the resinous wood
of this moment,
going up,
going up,
not very high,
just so
you repair
the leaky roof.
Don’t go all the way to heaven.
Reach
for apples,
not the clouds.
Let them
fluff through the sky,
skimming passage,
into the past.You
are
your present,
your own apple.
Pick it from
your tree.
Raise it
in your hand.
It’s gleaming,
rich with stars.
Claim it.
Take a luxurious bite
out of the present,
and whistle along the road
of your destiny.

Nhớ mùa thu

Anh nhớ dáng em như em đã ở đó cùng mùa thu đã qua
Em đội chiếc mũ xám, và trái tim hiền lặng lẽ
Nhưng trong đôi mắt những ánh lửa của hoàng hôn vẫn bừng mãi
Và những chiếc lá vàng chao rơi bên dòng nước hiền chảy giữa tâm hồn em

Em nắm chặt tay anh, như những dây leo vươn mình bám chặt tường cao
Những chiếc lá gom đầy giọng nói của em, sao thật khoan thai, hiền hòa
Ngọn lửa bùng cháy đến nao lòng, thiêu đốt cơn khát của anh
Và những bông lan dạ hương xanh quấn quýt vây bủa hồn anh

Anh tưởng như đôi mắt em đang dõi trông hờ hững, và mùa thu rời bước nhạt nhòa
Chiếc mũ xám, giọng nói thỏ thẻ tiếng chim, và trái tim mênh mông mái nhà ấm áp
hướng tới nơi những khát khao thẳm sâu kia cho anh trú ẩn
và những nụ hôn của anh buông rơi, hạnh phúc, hân hoan như ngàn đốm than hồng

Khung trời từ một con thuyền, cánh đồng nhìn từ những ngọn đồi
Ký ức về em trộn ngào đầy ánh sáng, khói sương và mặt hồ nước phẳng lặng
Xa xa vượt khỏi tầm mắt của em, vươn thật xa, đêm thu đang bừng sáng
Những chiếc lá mùa thu khô cong đang xoay vòng chao liệng trong tâm hồn em

I remember you as you were in the last autumn.
You were the grey beret and the still heart.
In your eyes the flames of the twilight fought on.
And the leaves fell in the water of your soul.

Clasping my arms like a climbing plant
the leaves garnered your voice, that was slow and at peace.
Bonfire of awe in which my thirst was burning.
Sweet blue hyacinth twisted over my soul.

I feel your eyes traveling, and the autumn is far off:
Grey beret, voice of a bird, heart like a house
Towards which my deep longings migrated
And my kisses fell, happy as embers.

Sky from a ship. Field from the hills:
Your memory is made of light, of smoke, of a still pond!
Beyond your eyes, farther on, the evenings were blazing.
Dry autumn leaves revolved in your soul. - PN

Soneto IX

So-nê số IX


Nơi ấy những con sóng biển vỡ òa, dội lên những phiến đá ngạo nghễ
Ánh sáng rạng ngời lên, thắp sáng cánh hoa hồng
và eo biển khép những con sóng cong cong hình nụ hoa
thành một giọt muối xanh, long lanh rơi rớt

Ôi, đóa mộc lan trắng muốt nở rạng rỡ từ bọt biển
Vụt thoáng qua như sóng từ, bừng nở từ chết chóc
và Tan Biến - Hiện Sinh, Hư Vô - Vĩnh Cửu
hạt muối vỡ, giọt sóng sánh ngời rạng của biển cả

Anh và em, em yêu dấu, chúng ta cùng nhau đóng dấu Nỗi Lặng Thinh
khi đại dương phá hủy những tượng đá Vĩnh Cửu
đánh sập những tòa tháp trắng xóa, vút lên hoang dại

Chính bởi khung cửi dệt muôn lớp sợi vô hình
đang phi mã trên sóng nước, lên bãi cát miên man
Chỉ tình yêu của đôi ta giữ lại được chút dịu dàng khó nhọc

Tham khảo Bản Tiếng Anh và bản Tiếng Tây Ban Nha


Phần mộ chung của Pablo Neruda và Matilde Urrutia

Hỡi em yêu xin em yên lặng

Hỡi em yêu xin em yên lặng

Hỡi em yêu xin em yên lặng
Như thể em vắng mặt
Và em nghe tiếng anh từ xa xôi
Và giọng nói em chẳng chạm nổi tới anh rồi
Như thể đôi mắt em đã bay vào xa khuất
Như thể một nụ hôn khóa môi em siết chặt
Như thể tâm hồn anh chật chội ngổn ngang
Vẫn có em ngời rạng vươn sang
Em khỏa lấp hồn anh
Hòa quyện mãi sắt son trong một
Như cánh bướm đảo chao muôn ảo mộng
Em là tiếng Sầu Muộn đọng trên môi

Hỡi em yêu xin em yên lặng
Như thể em quá đỗi xa xôi
Dường như em còn thở than khôn nguôi
bằng giọng loài bướm gù lên tiếng chim câu
Và em nghe tiếng anh vọng về từ rất sâu
Mà giọng nói chẳng tới bên em được
Hãy cho anh tới bên cùng em trong yên lặng
Và để anh thầm thì tâm sự cùng em với lặng thinh
Rạng ngời như thể ánh đèn rọi sáng màn đêm
Giản đơn như nhẫn lồng tay, ngón nhỏ
Em nhòa vào như màn đêm
Yên lặng và sáng tỏ
Thật lặng yên như thể một vì sao
Xa xôi mà dịu dàng quá đỗi

Hỡi em yêu xin em yên lặng
Như thể em vắng mặt
Xa xôi và chìm trong đau khổ
Như thể em đã chết đi trong lòng
Rồi chỉ cần em làm một điều thôi, chỉ cần CƯỜI là đủ
Và anh hạnh phúc
Hạnh phúc rằng đời chẳng buồn đến vậy

Tham khảo
http://hellopoetry.com/poem/i-like-for-you-to-be-still/
http://machukoy1.multiply.com/journal/item/13?&show_interstitial=1&u=%2Fjournal%2Fitem

Chẳng hề lãng quên (một bản sô-nát)

No hay olvido (sonata)
Nếu em hỏi rằng anh đã đi đâu
thì anh sẽ nói: "Cuộc đời rồi vẫn tiếp diễn"
Anh sẽ nói về lớp đất đen phủ mờ đá sỏi
về thời gian như dòng chảy lê thê, khi suối sông tự mình phá hủy
Anh chỉ biết những khi loài chim sải cánh bỏ đi
hay khi đại dương lùi lại sau lưng mình, hay chính là người con gái khổ đau sầu tủi
Vì sao có biết bao nơi thật khác biệt, Vì sao ngày
cứ nối ngày trôi qua? Vì sao bóng đen
của đêm vẫn ngập khóe miệng ta? và tại sao vẫn còn chết chóc?

Nếu em hỏi anh: Anh từ đâu đến, anh sẽ nói về những điều đổ nát, tả tơi
những vật dụng bỗng vô tri, ta chẳng còn bén hơi
Những loài cầm thú thối tha, to xác như chẳng từ thường nhật
và của chính trái tim anh đây khôn nguôi sầu hận

Có những ai đã qua đời ta chẳng hề chỉ là sầu thương hoài niệm
cũng chẳng là loài chim cu vàng ngủ vùi trong quên lãng
chỉ còn lại khuôn mặt đầm đìa nước mắt vương
bàn tay ta nghẹn ngào nơi cổ họng
như đau thương mỗi khi lá lìa cành
như bóng đen của một ngày ảm đạm
như một ngày kia nếm đủ nỗi thương đau từ dòng máu tim ta chảy lặng

Này đây hoa vi-ô-let tím và loài chim én -
những diệu kì đem niềm vui tới cùng ta, những dấu ấn dịu dàng thiết tha
chỉ hiện ra trong cơn mưa dài bất tận
để niềm vui và bao trong veo được ghé qua rồi cất bước ra đi im lặng

Hãy cùng dừng lại nơi đây, bên mũi nhọn của tấm rào chắn nghẹn
bỗng vô dụng chẳng gặm nhấm nổi lớp vỏ mỏng nơi lặng thinh quây quần tụ quanh
Bởi vì anh tới nơi đây chẳng có ai cất lời đáp lại
chỉ thấy: chết chóc ngoài kia nhiều vô kể
nhiều vô kể, những cầu tầu nhuốm chìm trong ánh dương rực đỏ
những đầu tầu vẫn đập vào những thân tàu đậu sát kề bên
những cánh tay khép vào cùng những nụ hôn
nhiều vô kể những điều mà anh chỉ muốn chôn vào quên lãng.

Tình ca

Tình ca - Pablo Neruda

Anh yêu em, anh yêu em, đó là bản tình ca anh viết
rồi từ đây bao ngốc dại khởi sinh cuồng nhiệt

Anh yêu em, anh yêu em, hai lá phổi là em
Anh yêu em, anh yêu em, hỡi đồng nho của anh hoang dại
Nếu ái tình nồng nàn như men rượu
Em mãi là bí mật của riêng chỉ lòng anh
dịu dàng từ bàn tay tới gót chân dại hoang
Em là ly rượu mãi nồng nàn vô tận
Là hũ rượu ủ đượm men số phận

Anh yêu em, trước sau như một
rồi chẳng hề có giai điệu, sắc âm
Anh cất lời liều hát bản tình ca
một khúc ái tình bất tận ngân nga

Cây vĩ cầm của anh chẳng hiểu vì đâu lỗi nhịp
vẫn yêng hùng tuyên thệ lời yêu
Anh yêu em, anh yêu em, Nàng Vĩ Cầm đáng yêu
Cô gái ngọt ngào, huyền đen và rạng tỏ
Là trái tim của anh, hàm răng của anh đó
là ánh sáng trong lòng anh, hay chỉ chiếc thìa nhỏ
là vị muối mặn mòi trong một tuần nhòa nhạt qua
là ánh trăng rạng ngời tỏa sáng bên khung cửa nhà.

CANCIÓN DE AMOR (LOVE SONG) (tr. Spanish: Wm. O'Daly)

Te amo, te amo, es mi canción
y aquí comienza el desatino.

I love you, I love you, is my song
and here my silliness begins.

Te amo, te amo mi pulmón,
te amo, te amo mi parrón,
y si el amor es como el vino:
eres tú mi predilección
desde las manos a los pies:
eres la copa del después
y la botella del destino.

I love you, I love you my lung,
I love you, I love you my wild grapevine,
and if love is like wine:
you are my predilection
from your hands to your feet:
you are the wine glass of hereafter
and my bottle of destiny.

Te amo al derecho y al revés
y no tengo tono ni tino
para cantarte mi canción,
mi canción que no tiene fin.

I love you forwards and backwards,
and I don't have the tone or the timbre
to sing you my song,
my endless song.

En mi violín que desentona
te lo declara mi violín
que te amo, te amo mi violona,
mi mujercita oscura y clara,
mi corazón, mi dentadura,
mi claridad y mi cuchara,
mi sal de la semana oscura,
mi luna de ventana clara.

On my violin that sings out of tune
my violin declares,
I love you, I love you my double bass,
my sweet woman, dark and clear,
my heart, my teeth,
my light and my spoon,
my salt of the dim week,
my clear windowpane moon.

Sonata

Sonata
Neither the heart cut by a piece of glass
in a wasteland of thorns
nor the atrocious waters seen in the corners
of certain houses, waters like eyelids and eyes
can capture your waist in my hands
when my heart lifts its oaks
towards your unbreakable thread of snow.

Nocturnal sugar, spirit
of the crowns,
ransomed
human blood, your kisses
send into exile
and a stroke of water, with remnants of the sea,
neats on the silences that wait for you
surrounding the worn chairs, wearing out doors.

Nights with bright spindles,
divided, material, nothing
but voice, nothing but
naked every day.

Over your breasts of motionless current,
over your legs of firmness and water,
over the permanence and the pride
of your naked hair
I want to be, my love, now that the tears are
thrown
into the raucous baskets where they accumulate,
I want to be, my love, alone with a syllable
of mangled silver, alone with a tip
of your breast of snow.

Why don't they train helicopters to suck honey from the sunlight?

How many churches are there in heaven?

Tell me, is the rose naked or is that her only dress?

Is there anything in the world

sadder than a train standing in the rain?

What forced labor does Hitler do in hell?

How many questions does a cat have?

Do tears not yet spilled wait in small lakes?

Where does the rainbow end, in your soul or on the horizon?

Who was she who made love to you in your dream, while you slept?

And does the father who lives in your dreams die again when you awaken?

Where is the child I was, still inside me or gone?

Isn't the city the great ocean of quaking mattresses?

How did the grapes come to know the cluster's party line?

How did the abandoned bicycle win its freedom?

If all rivers are sweet where does the sea get its salt?

Does smoke talk with clouds?

Perhaps Neruda's questions are not really unanswerable, and some genius will someday come up with stunning, definitive answers. In the meantime, I dream of meeting the poet on a high road at night and posing another set of naive, unanswered questions for him to ponder on Cloud Nine:

Where does light go when it dies?

Is snow frozen moonlight?

Will the spring forever stir

winter hearts? How many angels & devils dance on the head of a phallus?

Are flowers crying when they nod their heads in the

rain?

Does the tree believe its panoply

of leaves will protect it from acid rain?

Have you ever found a bottomless bottle of love?

Is hope just something to indulge

in when you're going nowhere?

Is love an onion or a unicorn caged in a tapestry?

Can a cat hear the sound of one paw clapping?

Why is there darkness at night?

Did Emiliano Zapata, Augusto

Sandino, Jose Marti and

Che Guevara

live and die in vain? Should a girl in her summer dress ever undress?

Was the Immaculate Conception a misconception?

Does the dawn wind have secrets to tell us?

What is more nostalgic than a train whistle lost in a book of night?

Was Neruda the Picasso of poetry?

Why write when you can dance?

Does sleep unravel the knitted sleeve of care?

Can we stop time with a stopwatch?

Why haven't we seen a photo of the whole moon yet?

http://www.sfgate.com/books/article/Questions-Only-Poetry-Can-Answer-2752114.php

LIBRO DE LAS PREGUNTAS

I

Por qué los inmensos aviones
No se pasean con sus hijos?
Cuál es el pájaro amarillo
Que llena el nido de limones?
Por qué no enseñan a sacar
Miel del sol a los helicópteros?
Dónde dejó la luna llena
Su saco nocturno de harina?

II

Si he muerto y no me he dado cuenta
A quién le pregunto la hora?
De dónde saca tantas hojas
La primavera de Francia?
Dónde puede vivir un ciego
A quien persiguen las abejas?
Si se termina el amarillo
Con qué vamos a hacer el pan?

III

Dime, la rosa está desnuda
O sólo tiene ese vestido?
Por qué los árboles esconden
El esplendor de sus raíces?
Quién oye los remordimientos
Del automóvil criminal?
Hay algo más triste en el mundo
Que un tren inmóvil en la lluvia?

IV

Cuántas iglesias tiene el cielo?
Por qué no ataca el tiburón
A las impávidas sirenas?
Conversa el humo con las nubes?
Es verdad que las esperanzas
Deben regarse con rocío?

V

Qué guardas bajo tu joroba?
Dijo un camello a una tortuga.
Y la tortuga preguntó:
Qué conversas con las naranjas?
Tiene más hojas un peral
Que Buscando el Tiempo Perdido?
Por qué se suicidan las hojas
Cuando se sienten amarillas?

VI

Por qué el sombrero de la noche
Vuela con tantos agujeros?
Qué dice la vieja ceniza
Cuando camina junto al fuego?
Por qué lloran tanto las nubes
Y cada vez son más alegres?
Para quién arden los pistilos
Del sol en sombra del eclipse?
Cuántas abejas tiene el día?

VII

Es paz la paz de la paloma?
El leopardo hace la guerra?
Por qué enseña el profesor
La geografía de la muerte?
Qué pasa con las golondrinas
Que llegan tarde al colegio?
Es verdad que reparten cartas
Transparentes, por todo el cielo?

VIII

Qué cosa irrita a los volcanes
Qué escupen fuego, frío y furia?
Por qué Cristóbal Colón
No pudo descubrir a España?
Cuántas preguntas tiene un gato?
Las lágrimas que no se lloran
Esperan en pequeños lagos?
O serán ríos invisibles
Que corren hacia la tristeza?

IX

Es este mismo el sol de ayer
O es otro el fuego de su fuego?
Cómo agradecer a las nubes
Esa abundancia fugitiva?
De dónde viene el nubarrón
Con sus sacos negros de llanto?
Dónde están los nombres aquellos
Dulces como tortas de antaño?
Dónde se fueron las Donaldas,
Las Clorindas, las Eduvigis?

X

Qué pensarán de mi sombrero
En cien años más, los polacos?
Qué dirán de mi poesía
Los que no tocaran mi sangre?
Cómo se mide la espuma
Que resbala de la cerveza?
Qué hace una mosca encarcelada
En un soneto de Petrarca?

XI

Hasta cuándo hablan los demás
Si ya hemos hablado nosotros?
Qué diría José Martí
Del pedagogo Marinello?
Cuántos años tiene Noviembre?
Qué sigue pagando el Otoño
Con tanto dinero amarillo?
Cómo se llama ese cocktail
Que mezcla vodka con relámpagos?

XII

Y a quién le sonríe el arroz
Con infinitos dientes blancos?
Por qué en las épocas oscuras
Se escribe cm tinta invisible?
Sabe la bella de Caracas
Cuántas faldas tiene la rosa?
Por qué me pican las pulgas
Y los sargentos literarios?

XIII

Es verdad que sólo en Australia
Hay cocodrilos voluptuosos?
Cómo se reparten el sol
En el naranjo las naranjas?
Venía de una boca amarga
La dentadura de la sal?
Es verdad que vuela de noche
Sobre mi patria un cóndor negro?

XIV

Y qué dijeron los rubíes
Ante el jugo de las granadas?
Pero por qué no se convence
El Jueves de ir después del Viernes?
Quiénes gritaron de alegría
Cuando nació el color azul?
Por qué se entristece la tierra
Cuando aparecen las violetas?

XV

Pero es verdad que se prepara
La insurrección de los chalecos?
Por qué otra vez la primavera
Ofrece sus vestidos verdes?
Por qué ríe la agricultura
Del llanto pálido del cielo?
Cómo logró su libertad
La bicicleta abandonada?

XVI

Trabajan la sal y el azúcar
Construyendo una torre blanca?
Es verdad que en el hormiguero
Los sueños son obligatorios?
Sabes qué meditaciones
Rumia la tierra en el otoño?
(Por qué no dar una medalla
a la primera hoja de oro?)

XVII

Te has dado cuenta que el Otoño
Es como una vaca amarilla?
Y cómo la bestia otoñal
Es luego un oscuro esqueleto?
Y cómo el invierno acumula
Tantos azules lineales?
Y quién pidió a la Primavera
Su monarquía transparente?

XVIII

Cómo conocieron las uvas
La propaganda del racimo?
Y sabes lo que es más difícil
Entre granar y desgranar?
Es malo vivir sin infierno:
No podemos reconstruirlo?
Y colocar al triste Nixon
Con el traste sobre el brasero?
Quemándolo a fuego pausado
Con napalm norteamericano?

XIX

Han contado el oro que tiene
El territorio del maíz?
Sabes que es verde la neblina
A mediodía, en Patagonia?
Quién canta en el fondo del agua
En la laguna abandonada?
De qué ríe la sandía
Cuando la están asesinando?

XX

Es verdad que el ámbar contiene
Las lágrimas de las sirenas?
Cómo se llama una flor
Que vuela de pájaro en pájaro?
No es mejor nunca que tarde?
Y por qué el queso se dispuso
A ejercer proezas en Francia?

XXI

Y cuando se fundó la luz
Esto sucedió en Venezuela?
Dónde está el centro del mar?
Por qué no van allí las olas?
Es cierto que aquel meteoro
Fue una paloma de amatista?
Puedo preguntar a mi libro
Si es verdad que yo lo escribí?

XXII

Amor, amor, aquel y aquella
Si ya no son, dónde se fueron?
Ayer, ayer dije a mis ojos
Cuándo volveremos a vernos?
Y cuando se muda el paisaje
Son tus manos o son tus guantes?
Cuando canta el azul del agua
Cómo huele el rumor del cielo?

XXIII

Se convierte en pez volador
Si transmigra la mariposa?
Entonces no era verdad
Que vivía Dios en la luna?
De qué color es el olor
Del llanto azul de las violetas?
Cuántas semanas tiene un día
Y cuántos años tiene un mes?

XXIV

El 4 es 4 para todos?
Son todos los sietes iguales?
Cuándo el preso piensa en la luz
Es la misma que te ilumina?
Has pensado de qué color
Es el Abril de los enfermos?
Qué monarquía occidental
Se embandera cm amapolas?

XXV

Por qué para esperar la nieve
Se ha desvestido la arboleda?
Y cómo saber cuál es Dios
Entre los Dioses de Calcuta?
Por qué viven tan harapientos
Todos los gusanos de seda?
Por qué es tan dura la dulzura
Del corazón de la cereza?
Es porque tiene que morir
O porque tiene que seguir?

XXVI

Aquel solemne Senador
Que me atribuía un castillo
Devoró ya con su sobrino
La torta del asesinato?
A quién engaña la magnolia
Con su fragancia de limones?
Dónde deja el puñal el águila
Cuando se acuesta en una nube?

XXVII

Murieron tal vez de vergüenza
Estos trenes que se extraviaron?
Quién ha visto nunca el acíbar?
Dónde se plantaron los ojos
Del camarada Paul Éluard?
Hay sitio para unas espinas?
Le preguntaron al rosal.

XXVIII

Por qué no recuerdan los viejos
Las deudas ni las quemaduras?
Era verdad aquel aroma
De la doncella sorprendida?
Por qué los pobres no comprenden
Apenas dejan de ser pobres?
Dónde encontrar una campana
Que suene adentro de tus sueños?

XXIX

Qué distancia en metros redondos
Hay entre el sol y las naranjas?
Quién despierta a sol cuando duerme
Sobre su cama abrasadora?
Canta la tierra como un grillo
Entre la música celeste?
Verdad que es ancha la tristeza,
Delgada la melancolía?

XXX

Cuando escribió su libro azul
Rubén Darío no era verde?
No era escarlata Rimbaud
Góngora de color violeta?
Y Victor Hugo tricolor?
Y yo a listones amarillos?
Se juntan todos los recuerdos
De los pobres de las aldeas?
Y en una caja mineral
Guardaron sus sueños los ricos?

XXXI

A quién le puedo preguntar
Qué vine a hacer en este mundo?
Por qué me muevo sin querer,
Por qué no puedo estar inmóvil?
Por qué voy rodando sin ruedas,
Volando sin alas ni plumas,
Y qué me dio por transmigrar
Si viven en Chile mis huesos?

XXXII

Hay algo más tonto en la vida
Que llamarse Pablo Neruda?
Hay en el cielo de Colombia
Un coleccionista de nubes?
Por qué siempre se hacen en Londres
Los congresos de los paraguas?
Sangre color de amaranto
Tenía la reina de Saba?
Cuando lloraba Baudelaire
Lloraba con lágrimas negras?

XXXIII

Y por qué el sol es tan mal amigo
Del caminante en el desierto?
Y por qué el sol es tan simpático
En el jardín del hospital?
Son pájaros o son peces
En estas redes de la luna?
Fue adonde a mí me perdieron
Que logré por fin encontrarme?

XXXIV

Con las virtudes que olvidé
Me puedo hacer un traje nuevo?
Por qué los ríos mejores
Se fueron a correr en Francia?
Por qué no amanece en Bolivia
Desde la noche de Guevara?
Y busca allí a los asesinos
Su corazón asesinado?
Tienen primero gusto a lágrimas
Las uvas negras del destierro?

XXXV

No será nuestra vida un túnel
Entre dos vagas claridades?
O no será una claridad
Entre dos triángulos oscuros?
O no será la vida un pez
Preparado para ser pájaro?
La muerte será de no ser
O de sustancias peligrosas?

XXXVI

No será la muerte por fin
Una cocina interminable?
Qué harán tus huesos disgregados,
Buscarán otra vez tu forma?
Se fundirá tu destrucción
En otra voz y en otra luz?
Formarán parte tus gusanos
De perros o de mariposas?

XXXVII

De tu cenizas nacerán
Checoslovacos o tortugas?
Tu boca besará claveles
Con otros labios venideros?
Pero sabes de dónde viene
La muerte, de arriba o de abajo?
De los microbios o los muros,
De las guerras o del invierno?

XXXVIII

No crees que vive la muerte
Dentro del sol de una cereza?
No puede matarte también
Un beso de la primavera?
Crees que el luto te adelanta
La bandera de tu destino?
Y encuentras en la calavera
Tu estirpe a hueso condenada?

XXXIX

No sientes también el peligro
En la carcajada del mar?
No ves en la seda sangrienta
De la amapola una amenaza?
No ves que florece el manzano
Para morir en la manzana?
No lloras rodeado de risa
Con las botellas del olvido?

XL

A quién el cóndor andrajoso
Da cuenta de su cometido?
Cómo se llama la tristeza
En una oveja solitaria?
Y qué pasa en el palomar
Si aprenden canto las palomas?
Si las moscas fabrican miel
Ofenderán a las abejas?

XLI

Cuánto dura un rinoceronte
Después de ser enternecido?
Qué cuentan de nuevo las hojas
De la reciente primavera?
Las hojas viven en invierno
En secreto, con las raíces?
Qué aprendió el árbol de la tierra
Para conversar con el cielo?

XLII

Sufre más el que espera siempre
Que aquel que nunca esperó a nadie?
Dónde termina el arco iris,
En tu alma o en el horizonte?
Tal vez una estrella invisible
Será el cielo de los suicidas?
Dónde están las viñas de hierro
De dónde cae el meteoro?

XLIII

Quién era aquella que te amó
En el sueño, cuando dormías?
Dónde van las cosas del sueño?
Se van al sueño de los otros?
Y el padre que vive en los sueños
Vuelve a morir cuando despiertas?
Florecen las plantas del sueño
Y maduran sus graves frutos?

XLIV

Dónde está el niño que yo fui,
Sigue adentro de mí o se fue?
Sabe que no lo quise nunca
Y tampoco me quería?
Por qué anduvimos tanto tiempo
Creciendo para separarnos?
Por qué no morimos los dos
Cuando mi infancia se murió?
Y si el alma se me cayó
Por qué me sigue el esqueleto?

XLV

El amarillo de los bosques
Es el mismo del año ayer?
Y se repite el vuelo negro
De la tenaz ave marina?
Y donde termina el espacio
Se llama muerte o infinito?
Qué pesan más en la cintura,
Los dolores o los recuerdos?

XLVI

Y cómo se llama ese mes
Que está entre Diciembre Y Enero?
Con qué derecho numeraron
Las doce uvas del racimo?
Por qué no nos dieron extensos
Meses que duren todo el año?
No te engañó la primavera
Con besos que no florecieron?

XLVIII

Son los senos de las sirenas
Las redondescas caracolas?
O son olas petrificadas
O juego: inmóvil de la espuma?
No se ha incendiado la pradera
Con las luciérnagas salvajes?
Los peluqueros del otoño
Despeinaron los crisantemos?

XLIX

Cuando veo de nuevo el mar
El mar me ha visto o no me ha visto?
Por qué me preguntan las olas
Lo mismo que yo les pregunto?
Y por qué golpean la roca
Con tanto entusiasmo perdido?
No se cansan de repetir
Su declaración a la arena?

L

Quién puede convencer al mar
Para que sea razonable?
De qué le sirve demoler
Ámbar azul, granito verde?
Y para qué tantas arrugas
Y tanto agujero en la roca?
Yo llegué de detrás del mar
Y dónde voy cuando me ataja?
Por qué me he cerrado el camino
Cayendo en la trampa del mar?

LI

Por qué detesto las ciudades
Con olor a mujer y orina?
No es la ciudad el gran océano
De los colchones que palpitan?
La oceanía de los aires
No tiene islas y palmeras?
Por qué volví a la indiferencia
Del océano desmedido?

LII

Cuánto medía el pulpo negro
Que oscureció la paz del día?
Eran de hierro sus ramales
Y de fuego muerto sus ojos?
Y la ballena tricolor
Por qué me atajó en el camino?

LIII

Quién devoró frente a mis ojos
Un tiburón lleno de pústulas?
Tenía la culpa es escualo
O los peces ensangrentados?
Es el orden o lo batalla
Este quebranto sucesivo?

LIV

Es verdad que las golondrinas
Van a establecerse en la luna?
Se llevarán la primavera
Sacándola de las cornisas?
Se alejarán en el otoño
Las golondrinas de la luna?
Buscarán muestras de bismuto
A picotazos en el cielo?
Y a los balcones volverán
Espolvoreadas de ceniza?

LV

Por qué no mandan a los topos
Y a las tortugas a la luna?
Los animales ingenieros
De cavidades y ranuras
No podrían hacerse cargo
De estas lejanas inspecciones?

LVI

No crees que los dromedarios
Preservan luna en sus jorobas?
No la siembran en los desiertos?
Con persistencia clandestina?
Y no estará prestado el mar
Por un corto tiempo a la tierra?
No tendremos que devolverlo
Con sus mareas a la luna?

LVII

No será bueno prohibir
Los besos interplanetarios?
Por qué no analizar las cosas
Antes de habilitar planetas?
Y por qué no el ornitorrinco
Con su espacial indumentaria?
Las herraduras no se hicieron
Para caballos de la luna?

LVIII

Y qué palpitaba en la noche?
Eran planetas o herraduras?
Debo escoger esta mañana
Entre el mar desnudo y el cielo?
Y por qué el cielo está vestido
Tan temprano con sus neblinas?
Qué me esperaba en Isla Negra?
La verdad verde o el decoro?

LIX

Por qué no nací misterioso?
Por qué crecí sin compañía?
Quién me mandó desvencijar
Las puertas de mi proprio orgullo?
Y quién salió a vivir por mí
Cuando dormía o enfermaba?
Qué bandera se desplegó
Allí donde no me olvidaron?

LX

Y qué importancia tengo yo
En el tribunal del olvido?
Cuál es la representación
Del resultado venidero?
Es la semilla cereal
Con su multitud amarilla?
O es el corazón huesudo
El delegado del durazno?

LXI

La gota viva del azogue
Corre hacia abajo o hacia siempre?
Mi poesía desdichada
Mirará con los ojos míos?
Tendré mi olor y mis dolores
Cuando yo duerma destruido?

LXII

Qué significa persistir
En el callejón de la muerte?
En el desierto de la sal
Cómo se puede florecer?
En el mar del no pasa nada
Hay vestido para morir?
Cuando ya se fueron los huesos
Quién vive en el polvo final?

LXIII

Cómo se acuerda con los pájaros
La traducción de sus idiomas?
Cómo le digo a la tortuga
Que yo le gano en lentitud?
Cómo le pregunto a la pulga
Las cifras de su campeonato?
Y a los claveles qué les digo
Agradeciendo su fragancia?

LXIV

Por qué mi ropa desteñida
Se agita como una bandera?
Soy un malvado alguna vez
O todas las veces soy bueno?
Es que se aprende la bondad
O la máscara de la bondad?
No es blanco el rosal del malvado
Y negras las flores del bien?
Quién da los nombres y los números
Al inocente innumerable?

LXV

Brilla la gota de metal
Como una sílaba en mi canto?
Y no se arrastra una palabra
A veces como una serpiente?
No crepitó en tu corazón
Un nombre como una naranja?
De qué río salen los peces?
De la palabra platería?
Y no naufragan los veleros
Por un exceso de vocales?

LXVI

Echan humo, fuego y vapor
Las o de las locomotoras?
En qué idioma cae la lluvia
Sobre ciudades dolorosas?
Qué suaves sílabas repite
El aire del alba marina?
Hay una estrella más abierta
Que la palabra amapola?
Hay dos colmillos más agudos
Que las sílabas de chacal?

LXVII

Puedes amarme, silabaria,
Y darme un beso sustantivo?
Un diccionario es un sepulcro
O es un panal de miel cerrado?
En qué ventana me quedé
Mirando el tiempo sepultado?
O lo que miro desde lejos
Es lo que no he vivido aún?

LXVIII

Cuándo lee la mariposa
Lo que vuela escrito en sus alas?
Qué letras conoce la abeja
Para saber su itinerario?
Y con qué cifras va restando
La hormiga sus soldados muertos?
Cómo se llaman los ciclones
Cuando no tienen movimiento?

LXIX

Caen pensamientos de amor
En los volcanes extinguidos?
Es un cráter una venganza
O es un castigo de la tierra?
Con qué estrellas siguen hablando
Los ríos que no desembocan?

LXX

Cuál es el trabajo forzado
De Hitler en el infierno?
Pinta paredes o cadáveres?
Olfatea el gas de sus muertos?
Le dan a comer las cenizas
De tantos niños calcinados?
O le han dado desde su muerte
De beber sangre en un embudo?
O le martillan en la boca
Los arrancados dientes de oro?

LXXI

O le acuestan para dormir
Sobre sus alambres de púas?
O le están tatuando la piel
Para lámparas del infierno?
O lo muerden sin compasión
Los negros mastines del fuego?
O debe de noche y de día
Viajar sin tregua con sus presos?
O debe morir sin morir
Eternamente bajo el gas?

LXXII

Si todos los ríos son dulces
De dónde saca sal el mar?
Cómo saben las estaciones
Que deben cambiar de camisa?
Por qué tan lentas en invierno
Y tan palpitantes después?
Y cómo saben las raíces
Que deben subir a la luz?
Y luego saludar al aire
Con tantas flores y colores?
Siempre es la misma primavera
La que repite su papel?

LXXIII

Quién trabaja más en la tierra
El hombre o el sol cereal?
Entre el abeto y la amapola
A quién la tierra quiere más?
Entre las orquídeas y el trigo
Para cuál es la preferencia?
Por qué tanto lujo a una flor
Y un oro sucio para el trigo?
Entra el Otoño legalmente
O es una estación clandestina?

LXXIV

Por qué se queda en los ramajes
Hasta que las hojas se caen?
Y dónde se quedan colgados
Sus pantalones amarillos?
Verdad que parece esperar
El Otoño que pase algo?
Tal vez el temblor de una hoja
O el tránsito del universo?
Hay un imán bajo la tierra,
Imán hermano del Otoño?
Cuándo se dicta bajo tierra
La designación de la rosa?