Sonnet XVII - I love you as certain dark things are to be loved

Những bông hồng vàng tươi tắn làm thành miệng cười xinh (-:

Khúc so-nê XVII

Anh không yêu em như thể em tựa bông hồng lộng lẫy hay đá quý long lanh (*)
hay bông cẩm chướng viền cánh đỏ rực những tia lửa sáng lóe
Anh yêu em như thể góc khuất âm u cũng tràn bao yêu thương lặng lẽ,
đầy bí mật như nỗi trầm lặng giữa bóng tối và tâm hồn.

Anh yêu em như thân cây kia đơm những đóa hoa chưa từng nở mà vẫn
e ấp mang tia sáng của những cánh hoa ẩn mình chờ hé
Nhờ tình em, cây và hoa dâng hương bện quyện mạnh mẽ
Vụt bay khỏi lòng đất, ẩn trong góc khuất hình hài anh

Anh yêu em chẳng biết bắt đầu từ đâu, từ khi nào, ra làm sao
Anh yêu em thẳng thật, giản đơn, chẳng còn chút kiêu hãnh
Thế nên anh yêu em bởi anh chẳng còn biết yêu cách nào hơn

để rồi chính anh và cả em bỗng như chẳng còn mảy may tồn tại
thật gần trong nhau như tay em trên ngực anh chính thành tay anh
thật gần trong nhau như đôi mắt em khép mi khi anh đắm chìm vào giấc mơ


Sonnet XVII - Pablo Neruda

(* Nhân chút cơ duyên gặp gỡ, chia sẻ cùng bạn Khánh Ngọc, về sự tương phản của khổ thơ đầu, nhà thơ không yêu đương bởi vẻ lộng lẫy rực rỡ của người con gái mà chính vì vẻ đẹp trầm lắng mà đôi khi nàng giấu trong góc khuất nhất. Thơ của PN rất khó diễn giải, nhưng người ta cũng không thể chỉ đơn thuần diễn giải mà chỉ có thể cảm nhận và chia sẻ bằng cảm xúc và kinh nghiệm của mình mà thôi ...) Giống như câu bạn Ngọc đã nhắc lại "Cuộc đời là những người ta gặp và những điều bạn tạo ra cùng họ”. Thơ có lẽ cũng là những cảm xúc ta đã nhận và tạo ra từ cảm xúc ấy nữa.

Sonnet 44 - A word is one wing of silence

Khúc so-nê 44

Em yêu dấu, hãy nhớ rằng anh không yêu em và anh cũng yêu em
Bởi mọi điều tồn tại trong đời đều phải có hai mặt
Như Ngôn Từ chính là bên cánh kia của Vô Ngôn
Như Lửa Bỏng cũng có nửa còn lại Lạnh Băng

Anh yêu em để khởi nguồn những yêu thương dành cho em
Để lại bắt đầu những yêu thương bất tận
và không bao giờ hết yêu thương em
Thế nên anh cũng chưa yêu em đâu

Anh yêu em, và anh lại không yêu em, như thể tay anh
đang nắm giữ bộ chìa khóa: tới tương lai ngời rạng
và cũng là của định mệnh khốn cùng cay đắng

Mối tình anh có hai cuộc đời, chỉ để yêu em
Bởi vậy mà anh đã yêu em khi anh không yêu em
Và vì thế anh càng yêu em khi anh đã yêu em

XIV - Everyday you play

Ngày ngày em vui đùa (Everyday you play)

Ngày ngày, em vui đùa cùng ánh sáng của vũ trụ bao la
Ơi nàng khách bé nhỏ, em đến cùng dòng nước trong veo và biết bao hoa nụ
Em đẹp đẽ hơn cả bức tượng thạch cao mà cánh tay tôi ôm chặt
tựa như chùm trái cây, mỗi ngày tôi nâng niu trong hai bàn tay

Em như người thân thiết quá chẳng biết gọi là ai bởi rằng tôi yêu em
Hãy để tôi đặt em giữa bao cánh hoa vàng của vòng hoa kết
Ai viết tên em từ những nét chữ mờ sương khói giữa những vì sao của trời Nam
Hãy để tôi nhớ đến em như chính em từ khi em chưa bước vào cuộc đời tôi

Bỗng nhiên cơn gió gào thét và đập lên cánh cửa sổ tôi khép chặt
Bầu trời như một tấm lưới rộng cuốn đầy những bóng cá
Nơi đây những cơn gió sớm muộn rồi cũng buông xuôi, từng cơn từng cơn
Để cơn mưa trút bỏ cả xiêm áo

Những con chim ghé qua, bỏ chạy
Cơn gió, ơi cơn gió
Tôi chỉ chịu theo mỗi sức mạnh của loài người
Cơn bão cuốn tít mù những cánh lá đen đặc
Giật phăng cả những thuyền bè mới được neo bờ tối qua lên trời

Em ngồi đây, ơi em, đừng bỏ chạy
Em sẽ đáp lại lời tôi gọi thiết tha lần cuối
Em hãy ùa chạy tới bên tôi chừng như khi lo âu, hoảng sợ
Mà sao tôi còn thoáng thấy có bóng đen lạ lướt qua đôi mắt của em

Bây giờ, và cả lúc này nữa, người yêu bé nhỏ, em mang đến cho tôi đóa kim ngân
và hương thơm vẫn còn vương trên ngực em
Khi cơn gió buồn bã bay vu vơ tàn sát đàn bướm
Tôi yêu em, và diễm phúc ấy trong tôi ngọt ngào ghé đôi môi bên khóe miệng em chúm chím

Chắc rằng em đã chịu bao khổ sở mới quen được với tôi, kẻ xa lạ
Linh hồn tôi cô độc và hoang dại, bỏ chạy dài trong ruồng rẫy bởi chính tên gọi của tôi
Đã bao lần chúng mình ngắm thấy ánh sao mai bừng cháy, hôn lên cặp mắt của đôi ta
Vuốt ve mái tóc của đôi ta bằng ánh sáng bạc xoay như cánh quạt đang quay

Ngôn từ trong tôi tuôn suối mưa vuốt ve làn da em
Từ bao lâu tôi vẫn yêu thân hình trắng muốt như ngọc trai khảm nắng của em
Tôi lạc tới hoang đường dám tưởng em là bà chúa của vũ trụ
Tôi sẽ mang tặng em những đóa hoa tươi tắn của núi rừng
Những đóa hoa chuông xanh, những đóa hoa cánh vàng đậm màu, những chiếc giỏ ngập những nụ hôn
Tôi ước mong có thể
làm cho em hân hoan bừng nở như cây anh đào mùa xuân.

!! - Khúc so-nê thứ hai - We can be alone 2gether

The 100 Love Sonnets by Pablo Neruda
Đây lời tựa của Pabo Neruda gửi cho người vợ, cũng là người mà ông dành tặng những vần thơ trong tập thơ này. Những lời tâm sự thật thiết tha, mãnh liệt và đầy tình cảm. Đặc biệt nhất là hình ảnh những câu thơ như những thanh gỗ tự nhiên, được dựng lên để xây nên ngôi nhà gỗ, ngôi nhà được dựng từ những phiến gỗ của tình yêu (14 thanh), để cho đôi mắt của người yêu thương mà ông ngưỡng mộ và ngợi ca có một chốn gọi là nhà để sống ở đó.

To Matilde Urrutia
"My beloved wife, I suffered while I was writing these misnamed "sonnets"; they hurt me and caused me grief, but the happiness I feel in offering them to you is as vast as a savanna. When I set this task for myself, I knew very well the down right side of sonnets, with elegent discriminating taste, poets of all times have arranged rhymes that sound like silver, or crystal, or cannonfire. But- with great humility- I made these sonnets out of wood, I gave them the sound of that opaque pure substance, and that is how they should reach your ears. Walking in forest or on beaches, along hidden lakes, in latitudes sprinkled with ashes, you and I have picked up pieces of pure bark, pieces of wood subject to the coming and goings of water and the weather. Out of such softened relics, then, with hatchet and machete and pocketknife, I built up these lumber piles of love, and with fourteen boards each, I built little houses, so that your eyes, which I adore and sing to, might live in them. Now that I have declared the foundation of my love, I surrender this century to you: wooden sonnets that rise only because you gave them life."
- Pable Neruda (October 1959)-

Còn đây là tác phẩm thứ hai, sau bài thơ đầu tiên là về Maltide, trong phần đầu tiên có tên là Ban Mai.

Khúc so-nê thứ hai - Chỉ còn mình chúng ta bên nhau

Em yêu dấu, qua bao dặm trường, đôi ta mới hội ngộ trao nhau nụ hôn
Qua bao đơn côi lặng lẽ, ta mới được chung bước đồng hành
Cuốn theo cơn mưa, ta chỉ có con tàu cô đơn làm bạn
Ở Taltal nơi không có bình minh cũng chẳng có mùa xuân.

Nhưng em và anh, em yêu dấu, đôi ta luôn có nhau kề bên
Từ y phục cho tới tận thịt da chúng ta
đã kề sát bên nhau trong mùa thu, trong làn nước, kề cận, cho đến khi
chỉ còn mình chúng ta bên nhau, chỉ còn em, chỉ còn anh.

Hãy nghĩ tới sức mạnh của dòng chảy đã cuốn đi
bao đá sỏi, và nước của vùng đồng bằng Boroa
hãy nghĩ về khi đôi ta bị chia cắt bởi những chuyến tàu, những quốc gia

Chúng ta cần gì hơn là giữ trọn mãi yêu thương
dù còn muôn nỗi băn khoăn, như bao chàng trai và cô gái khác
như trái đất gọi cẩm chướng trỗi dậy, cho cánh hoa bừng nở.

Những dấu chân trên cát, những vần thơ cuộc đời

Tôi biết thơ của Pablo Neruda từ những khởi đầu nhạt nhòa, cho đến một ngày tôi đọc bản Sonnet XVII của ông bắt đầu với câu "I do not love you ..." nhưng cũng từ đó, tôi bắt đầu yêu thơ của ông. Nhu cầu ấy giống như chính câu nói tôi đã xem trong bộ phim nói về ông, Il Postino (Người đưa thư):
Poetry doesn't belong to those who write it; it belongs to those who need it.
Dần dần, tôi bắt đầu thích dịch những bài thơ của ông sang Tiếng Việt và hơn thế, tôi bắt đầu ước mình biết Tiếng Tây Ban Nha để có thể đọc thơ của ông bằng chính ngôn ngữ ông viết. Nhưng trong bộ phim cũng có câu nói:
When you explain poetry, it becomes banal. Better than any explanation is the experience of feelings that poetry can reveal to a nature open enough to understand it.

Hình như tôi cũng có nhu cầu rất cần thiết với thơ của ông: hiểu được, cảm nhận được, thấy được, diễn giải được, bày tỏ được ...
Tôi hy vọng sẽ biết và hiểu nhiều hơn về ông, nhất là thơ của ông. Và vì vậy, tôi đã bắt đầu hình thành sơ khởi một không gian Thơ Pablo Neruda. Tôi gọi đó là những bước chân trên cát, những bước chân in dấu, và có thể có lúc tôi như hạt cát kia cảm nhận được dấu ấn của những bước chân ... để những vần thơ của cuộc đời được lưu lại dấu chân ...
Nếu có khi bạn ngồi bên bờ biển, mắt nhắm nghiền,chỉ nghe tiếng sóng xô, tiếng gió vi vu, bạn sẽ cảm thấy được nhiều điều. Và cũng có thể, đến một lúc tôi nhắm nghiền hai mắt mà vẫn có thể mỉm mủm cười bởi tôi thấy được biển, cuộc đời buồn vui, sướng khổ và cả những vần thơ mãnh liệt của ông.

Khi đọc thơ của Pablo Neruda, tôi cảm nhận được ngôn ngữ rất đẹp của ông và một tình yêu thật thiết tha, mãnh liệt với thơ, với ngôn ngữ, với những miền đất quốc gia, với thiên nhiên, và tất nhiên là với những người phụ nữ mà ông hết lời ngợi ca vẻ đẹp của họ. Tôi xin được đặt tên cho Góc thơ Pablo Neruda của mình là "Tiếng yêu đẹp nồng cháy".

Xin khởi đầu những lời thơ bằng bản Sonnet số VIII của ông

Khúc So-nê số 8

Nếu đôi mắt em không được kết từ dịu dàng ánh trăng
Từ mịt mờ đất bụi, từ bề bộn công việc và lửa rực của một ngày
Trong gông cùm em vẫn thoăn thoắt như thiên thần lượn bay
Nếu như em chẳng hề long lanh hổ phách của một tuần

Không phải vì khoảnh khắc lóng lánh ánh vàng
Khi mùa thu len lén leo theo dây men lên bờ tường
Nếu em không phải là ổ bánh, thơm đượm hương trăng
Nhào trộn, hất bột lên khắp trời cao

Ôi, em dấu yêu vô ngần, chẳng vì thế mà anh hết yêu em
Nhưng trong vòng tay của em, anh đã ấp ôm cả trần gian
Cát bụi, thời gian, cây cỏ, mưa sa

Và tất cả vạn vật tồn tại cho anh được cùng sống
Chẳng mảy may chuyển động, anh vẫn thấy tất cả
Từ trong em, anh thấy tất thảy vạn vật tràn căng nhựa sống