Thân cây bạch dương - The birch tree

Như lớp vỏ bạch dương
Nàng toả nắng và hương
Ngắm mắt nàng say đắm
Ta khắc họa xuân sang… (*)

Và dù ta chẳng biết tên nàng
nhưng cuốn sách đầu tiên phải mang tên phái đẹp:
Những cuốn sách in dấu ấn những nụ hôn
(và ta đã cầu xin những nụ hôn ấy yên lặng
để ta được ngóng tiếng mưa rơi)

Ta muốn kể rằng giữa đôi dòng biển khơi
thân hình ta bơ vơ trơ trọi
như ngọn cờ kia ủ rũ buồn rầu
Và vì tình yêu mù quáng của mình
ta xin sẵn sàng được chết
Dù cho cái chết sẽ bị trách chê
đổ hết lên thân thể tội nghiệp của ta
hay cho những sầu muộn chẳng đáng xót xa
như áo quần bị tống đầy ngăn tủ.
Sự thật là, thời gian trốn chạy
và chỉ còn giọng quả phụ âm u
gọi chính ta từ khu rừng quên lãng

Trước khi ta nhìn thấy thế giới, thì,
khi đôi mắt ta còn chưa hé mở,
Ta đã có bốn con mắt:
Đôi mắt của ta và đôi mắt của người thương:
Xin đừng hỏi rằng ta đã thay đổi hay chưa:
(chỉ có thời gian mới chính là kẻ già nua đang lớn):
Hắn luôn luôn thay đổi phục trang
khi mình ta mải mê chân bước).

Tất cả những cặp môi của tình ái
đã dệt may nên y phục cho ta
khi thân hình ta trơ trọi
Nàng có thể tên là Maria
(hoặc cũng có thể tên nàng là Teresa)
và ta bỗng thành quen với nhịp chân bước
được chất đầy ngân ngất si mê

Nàng chính là tương lai như nàng chọn
người đàn bà sinh ra bởi tình ái
nhào nặn nên từ bột đất sét
hoặc kết từ đôi cánh chim bay
hoặc nàng là mặt đất gần gũi nơi đây
với làn tóc kia lẫn trong cành lá
hoặc như trục đồng tâm bỗng dưng bị quật ngã
hoặc như đồng tiền xu trơ trọi
giữa mênh mông lòng bể khoáng
hay như người đang ở bên ta săn sóc
những thói hư lười nhác của ta
hoặc có thể là nàng còn chưa hình thành thịt da
cho ta vẫn mãi chờ mong ngóng đợi.

Bởi vì làn ánh sáng của cây bạch dương
chính là làn da của Nàng Xuân mến thương.

(*) : Sửa lại theo gợi ý của chị Quỳnh Hương.


Ấn tượng của mình về cây bạch dương, đầu tiên có thể là câu thơ:
"Em ơi, Ba Lan mùa tuyết tan
Rừng bạch dương sương trắng nắng tràn"

Và có thể là những hình ảnh xa xôi ngày bé xem những bộ phim nước Nga.
Nhưng rồi mình cũng thấy được những thân cây bạch dương với lớp vỏ trắng lóa trong chuyến xe buýt đêm từ biên giới nước Đức sang Ba Lan một ngày rạng sáng Tháng Tám. Khi loáng thoáng nhìn thấy những bóng cây qua cửa sổ xe, mình biết mình đã tới Ba Lan. Và mình cũng nhớ, đã được chào đón nồng nhiệt như thế nào ở Ba Lan sáng tinh mơ hôm ấy. Và một hình ảnh cây bạch dương vươn cao thẳng đứng hiên ngang mà cũng nhẫn nhịn như người phụ nữ, chính là hình ảnh thân cây trong tập thơ dịch "Olga Berggolts của tôi" do Thụy Anh dịch.Khi đọc bài thơ này bằng của Pablo Neruda, mình lại thấy những cây bạch dương ấy, trong những hình ảnh tràn ngập yêu thương mãnh liệt của ông. Mến tặng những người phụ nữ đã qua những mùa đông ở xứ lạnh tuyết giá.


Bản Tiếng Tây Ban NhaLa piel del Abedul

Como la piel del abedul
eres plateada y olorosa:
tengo que contar con tus ojos
al describir la primavera.

Y aunque no sé cómo te llamas
no hay primer tomo sin mujer:
los libros se escriben con besos
(y yo les ruego que se callen
para que se acerque la lluvia).

Quiero decir que entre dos mares
está colgando mi estatura
como una bandera abatida.
Y por mi amada sin mirada
estoy dispuesto hasta a morir
aunque mi muerte se atribuya
a mi deficiente organismo
o a la tristeza innecesaria
depositada en los roperos.
Lo cierto es que el tiempo se escapa
y con voz de viuda me llama
desde los bosques olvidados.

Antes de ver el mundo, entonces,
cuando mis ojos no se abrían
yo disponía de cuatro ojos:
los míos y los de mi amor;
no me pregunten si he cambiado
(es solo el tiempo el que envejece)
(vive cambiando de camisa
mientras yo sigo caminando).

Todos los labios del amor
fueron haciendo mi ropaje
desde que me sentí desnudo:
ella se llamaba María
(tal vez Teresa se llamaba),
y me acostumbré a caminar
consumido por mis pasiones.

Eres tu la que tu serás
mujer innata de mi amor,
la que de greda fue formada
o la de plumas que voló
o la mujer territorial
de cabellera en el follaje

o la concéntrica caída
como una moneda desnuda
en el estanque de un topacio
o la presente cuidadora
de mi incorrecta indisciplina
o bien la que nunca nació
y que yo espero todavía.

Porque la luz del abedul
es la piel de la primavera.

Bản tiếng Anh The skin of birch
Like the skin of a birch
you are silvery and fragrant:
I must rely upon your eyes
to describe spring.

And though I do not know your name
without woman there’d be no first book;
those books are written with kisses
(and I beg them to be silent
so I can hear the rain).

I want to say how between two seas
my whole being hangs
like a disheartened flag.
And for my blind beloved
I am ready to die
though my death will be blamed
on my deficient organism
or on the unnecessary sadness
deposited in clothes closets.
The truth is, time escapes
and with a widow’s calls me
from the forgotten woods.

Before I saw the world, then,
when my eyes still hadn’t opened,
I already had four eyes:
my own and my beloved’s:
don’t ask me if I have changed:
(time is the only one who grows old);
(he’s always changing his shirt
while I go on walking).

All love’s lips
made my clothes
when I felt naked;
she was called Maria
(or maybe her name was Teresa)
and I grew used to walking
consumed by my passion.

You are who you will be
woman born in my love,
the one formed from clay
or the feathered one who flew
or the woman bound to the earth
with her hair in the leaves
or the concentric one who fell
like a naked coin
in the pool of topaz
or the current caretaker
of my brazen indolent ways
or perhaps a woman who was never born
and from whom I am still waiting.

Because the birch tree’s light
is the skin of spring.